Bijwerkt op 25 september 2018 © 2007 Webmaster Lutherse Gemeente Zutphen

De oudste gegevens


Nadat Luther op 31 oktober 1517 – volgens een vermoedelijk apocrief verhaal - zijn 95  stellingen aan de slotkapel van Wittenberg spijkerde verbreidde de nieuwe “leer” zich snel.

Al in 1530 is er in Zutphense bronnen sprake van volgelingen van de nieuwe leer, die de (burgerlijke) overheid uit de stad wilde laten verwijderen. Daaruit kun je vermoeden dat ze er waren, ook in Zutphen. Ze zijn naamloos gebleven.


De eerste namen


Later is Zutphen in handen van de calvinisten, en ook die verhinderen voorlopig dat lutheranen in Zutphen voet aan de grond krijgen. In 1650 wordt in de notulen van de hervormde kerk bezwaar gemaakt tegen een luthers predikant die hier was komen wonen. Bij de burgerlijke  overheid beklagen zij zich over de Luiterse conventiculen onlangs door een ingecropen Luiterse praedicant aangevangen. Dat was ds. Wilhelmus Nothall (of Nothardt), afkomstig uit Denemarken.

De eerste die met naam en al in de Zutphense archieven is terug te vinden is een zekere Paul Creton, goudsmid uit Emmerik afkomstig. In 1655 krijgt hij burgerrecht in Zutphen, op voorwaarde dat hij zich niet inlaat met lutherse bijeenkomsten in de stad. Blijkbaar waren die er toen.


Een Zutphense lutherse “gemeente”


De Zutphense lutheranen zijn in die tijd begonnen zich te organiseren.

In 1655 kwamen lutheranen samen in het huis van Agnes Reiniera Scheele, weduwe van  burgemeester Lintelo. Agnes lag indertijd hevig met de magistraat in de clinch; het vermoeden bestaat, dat zij de samenkomsten liet houden, juist om de overheid dwars te zitten.

In de tweede helft van de zeventiende eeuw breidt de groep lutheranen zich uit, vooral doordat er in Zutphen veel Duitse huursoldaten in het garnizoen gelegerd zijn.

 

De eerste eigen predikant


De boekhouder Georg Apell organiseert de lutheranen rond zijn leesdiensten. En in 1681 doet de eerste echte predikant zijn intrede, Theodorus Witthenius. Hij leidde echter een ergerlijk leven (“alzu sehr zum trunke geneigt gewesen”), men probeert van hem af te komen, wat niet zo gemakkelijk gaat, zodat  dezelfde Apell stelt “Und da man ihm kein salarium gegeben hat , ist er weggezogen, stille hin, und niemahlen wiedergekommen”.

De samenkomsten van de gemeente worden dan gehouden in de refter van het voormalige broederenklooster (nu stedelijk museum), maar men zoekt een nieuw onderkomen.


Drie eeuwen lang bleef het een kleine kerk.pdf.

Meer .....

Geschiedenis